GENIALE ARCHITECT IN DIENST VAN GOD

2 mrt. 2021

Een honderdtal kerken, het Rijksmuseum, Amsterdam CS, Kasteel de Haar nabij Utrecht. Ontwerper Pierre Cuypers had een zeer divers portfolio. Ook op het Binnenhof is zijn werk op verschillende plekken te vinden.

Auteur | Kristel Buijinck

Geboren in 1827 in Roermond vertrok hij op als 17-jarige naar Antwerpen om aan de Kunstacademie architectuur te studeren. Al snel bleek hij een talentvolle student. Na zijn afstuderen keerde hij terug naar Roermond, waar hij werd benoemd tot stadarchitect en gelijk zijn eerste grote opdracht ontving: de restauratie van de Munsterkerk in Roermond.


Terug naar de middeleeuwen

Niet iedereen was fan van zijn werk waarin duidelijk zijn katholieke achtergrond naar voren kwam. Niet-katholieken vonden dat hij Nederland met zijn neogotische bouwkunst terugleidde naar de donkere Middeleeuwen. Voor de rooms-katholieken was Cuypers bijna een heilige. Ook zijn opdrachtgevers vonden zijn werk nogal eens controversieel. Het gebruik van staal en beton werd argwanend geaccepteerd, als ook de sloop van ieder andere bouwstijl dan die van de middeleeuwen.

Van 1877 tot 1901 was Cuypers als adviseur betrokken bij de verbouwing en restauratie van de Ridderzaal. Ook maakte hij meubelontwerpen voor de Ridderzaal. Zijn misschien wel bekendste, maar slechts eenmaal per jaar gebruikte meubelontwerp is dat van de troon in de Ridderzaal.


Geheime zetel

De troon, die in 1904 werd geplaatst, is overigens niet de enige. Er zijn ook nog drie neventronen, kleinere zetels voor de gemaal en de meerderjarige opvolgers van het staatshoofd. In 1968 werd er een vierde neventroon bijgemaakt voor prinses Christina. Welke van de vier neventronen namaak is, is altijd geheim gebleven. Sinds 2013 staat een van de neventronen weer in de zaal, voor koningin Máxima. De overige neventronen zijn opgeslagen in de Grafelijke Zalen.


Van Amsterdam naar Den Haag

Ook de fontein op het Binnenhof is een ontwerp van Pierre Cuypers. Het was een geschenk van de Haagse burgerij, als dank voor de restauratie van de voorgevel van de Ridderzaal. De regering wilde het geschenk in eerste instantie niet aannemen, vanwege de kosten van het water, maar nadat werd besloten dat de fontein alleen op bepaalde hoogtijdagen zou spuiten, was ook dat probleem opgelost.

Fontein in opbouw, bestemd voor het Binnenhof te Den Haag, staande op het Museumplein in Amsterdam tijdens de Wereldtentoonstelling. Op de achtergrond het Rijksmuseum, gezien vanuit de Jan Luijkenstraat. Bron: Beeldbank Cultureel Erfgoed


Toonbeeld van ambachtelijk kunnen

Tijdens de bouw van het Rijksmuseumgebouw in Amsterdam werd in 1883 de Internationale Koloniale en Uitvoerhandel Tentoonstelling gehouden op het ervoor gelegen Museumplein. De fontein werd daar tentoongesteld, als toonbeeld van ambachtelijk kunnen. De makers, C.J. Vincent & Co uit Schiedam, kregen hiervoor de zilveren medaille. In 1885 werd de fontein op het Binnenhof geplaatst.

In de jaren 1970 en in 2006-2007 is de fontein gerestaureerd. De betegelde windroos op het plein rondom de fontein is niet origineel, maar later toegevoegd. Bij de laatste restauratie is de fontein weer geschilderd in de oorspronkelijke kleuren bruin en goud uit 1883.

Fontein Binnenhof

Periodiek onderhoud van de fontein gaat ook in de aanloop naar de renovatie van het Binnenhof gewoon door. In 2018 kreeg de fontein nog een flinke opknapbeurt. De losse onderdelen gingen naar een werkplaats, waarna de rest van de fontein met een tent werd afgedekt. Het smeedwerk werd geschilderd en deels verguld. Ook werd het mozaïek in de fonteinbak opnieuw gevoegd.



Nog niet uitgelezen?

Lees het in het najaar van 2021 allemaal in het eerste deel van Document voor een Monument. Een bijzondere en luxe uitgevoerde collectievorming van jonge en oude levensgeschiedenissen over de historie, het gebruik en de toekomst van het Binnenhof.


RESERVEER NU

Bestel uw door Graaf Floris IV gesigneerde exemplaar én ontvang een gratis toegangsbewijs op persoonlijke titel voor de feestelijke opening van de fototentoonstelling in het najaar van 2021, wanneer de minister-president het licht op het Binnenhof uit doet en de renovatie van start gaat… Bestel nu!