‘Op de gesondheyt van het nassaus basie, in de eene hant het rapier, in de anderen hant het glaesie.’

‘Op de gesondheyt van het nassaus basie, in de eene hant het rapier, in de anderen hant het glaesie.’

Beeld ↑

Prinsjesdag! Een volkse feestdag, waarop de geboortedag – 14 november 1650 – van prins Willem III van Oranje-Nassau werd gevierd.

Jan Havicksz. Steen, 1660 – 1679 
Collectie Rijksmuseum

Op 2 mei 1814 vond er voor het eerst een plechtige opening van de  Staten-Generaal door de nieuwe vorst Willem I plaats.

Sindsdien staat de dag waarop het staatshoofd de Staten-Generaal toespreekt als Prinsjesdag bekend. De benaming ‘Prinsjesdag’ werd al in de 17e en 18e eeuw gebruikt voor de viering van de verjaardagen van de prinsen van Oranje, zoals dit schilderij van Jan Havicksz. Steen laat zien.

Tot de grondwetsherziening van 1848 bepaalde de Koning de inhoud van de troonrede, sindsdien bepalen de ministers wat de Koning gaat zeggen. Pas na de Eerste Wereldoorlog krijgt de troonrede zijn huidige karakter: een schets van de stand van zaken en een presentatie van de plannen voor het volgende parlementaire jaar. 

De invulling van Prinsjesdag verloopt volgens een vast protocol. Van de volgorde in de stoet (voor de fans langs de route: in het vierde rijtuig zit Koningin Máxima), het traditionele “Leden van de Staten-Generaal” tot aan het driewerf hoera: het draaiboek kon zo door naar het volgende jaar.

Hoedjesparade
De pronkstukken van de hoedjesparade zijn – in tegenstelling tot de miljoenennota – vaak nog wel een verrassing op de dag zelf. Ooit als statement begonnen in 1977 door Erica Terpstra (“Als je in Den Haag op Prinsjesdag geen hoed draagt, wanneer dan wél?”), is het inmiddels dé manier om je politieke standpunt te benadrukken. 

Dat Prinsjesdag nu niet meer in mei maar in september wordt ‘gevierd’, is omdat het voorlezen van de troonrede samenvalt met de opening van de zitting van de Staten-Generaal, die sinds 1888 plaatsvindt op de derde dinsdag van september.

Beeld ↑ Opening Staten Generaal, 1864, Hendrik Wilhelmus Last, 1864
Collectie Rijksmuseum

In 1904 vond Prinsjesdag voor het eerst plaats in de Ridderzaal
De daaropvolgende 116 jaar zal dit ook zo blijven, totdat COVID-19 in 2020 zorgt voor een gedwongen uitwijking naar de nabijgelegen Grote Kerk, die groot genoeg is om aan de geldende maatregelen te voldoen.  

Start renovatie Binnenhof
Na Prinsjesdag 2021 starten de aannemers hun werkzaamheden. De eerste werkzaamheden bestaan uit het verleggen van kabels en leidingen in de buitenruimte, het doen van voorbereidende onderzoeken, ontmantelen van de gebouwen en het verwijderen van asbest. Het Binnenhof is tijdens de renovatie niet in gebruik.

Samen met de gemeente zoekt het Rijksvastgoedbedrijf naar mogelijkheden het Binnenhof te kunnen blijven bezoeken en de omgeving aantrekkelijk te houden. Stichting Document voor een Monument werkt aan diverse activiteiten die daar een waardevolle invulling aan kunnen geven.

VOORPUBLICATIES